Главная страница Духовное наследие Литература Стихи о зиме на чувашском языке

Чувашская сеть культурного наследия
Архивная служба Чувашии
Публичные библиотеки Чувашии
Перечень ДК Чувашии
Музеи Чувашии
Перечень театров Чувашии
Знаменательные и памятные даты Чувашии
Чебоксары - 550 лет

Стихи о зиме на чувашском языке

Стихи чувашских писателей о зиме и Новом годе / Ҫӗнӗ ҫул тата хӗл ҫинчен ҫырнӑ сӑвӑсем

 

Хӗл ларни. А. Алка.

Ӗнер кӑна сӑртсем хураччӗ,

кичемччӗ кантӑкран пӑхма,

сив ҫил пирки асап куратчӗҫ

умри йӑмра та хурама.

Шӑнтса лартнипеле тумхахлӑ,

ҫуркамлӑ юлнӑ урампа,

лаши танкканӑ май, юлхавлӑн

танкӑртататчӗ урапа.

Паян... Паян сӑртсем шап-шурӑ,

урам тип-тикӗс курӑнать;

ҫак малтанхи кӑп-кӑпӑш юрӑн

тӗсне пӑхса чун савӑнать.

Тӳлек ҫанталӑк. Ҫил лӑпланнӑ.

Лапкам-лапкам шур юр ҫӑвать.

Ял ҫӑмӑл ыйхинчен вӑраннӑ.

Ҫуна пӗрремӗш йӗр тӑвать.

Шав шавласа тӑрать шкул умӗ,

ача-пӑча вӗҫет сӑртран...

Ҫапла, ҫӗршывӑн ҫӗнӗ тумӗ,

Пире эс хавхалантаран.

 

Ҫӗнӗ ҫул сӑвви. Уйап Мишши

Ак татах иртрӗ тепӗр ҫулталӑк,

Килчӗ ҫитрӗ каллех Ҫӗнӗ ҫул.

Юлтӑн эс ырӑпа асӑнмалӑх,

Манӑҫми кивӗ ҫул, сывӑ пул!

Ҫӗнӗ ҫул! Ҫӗнӗ савӑнӑҫ пирӗн!

Малаллах ӑнтӑлать чун-чӗре.

Ялтӑрса килекен янкӑс ирӗн

Илӗртет ҫут хӗвелӗ пире.

Курантсем ак вуниккӗ ҫапаҫҫӗ...

Кӑмӑлсем ӗнтӗ ҫитнӗ тулса.

Чӗресем харӑс-харӑс тапаҫҫӗ Мускавпа,

Ҫӗршывпа пӗр пулса.

Ҫӗнӗ ҫул ячӗпе! Килёр, килӗр

Пӗр йыша! Мӗн пурри — умӑрта.

Кам йышра ҫуккине те асилӗр,

Пурте пулччӑр-и асӑмӑрта.

Вӗҫсӗр аслӑ Совет ҫӗрӗ-шывӗ,

Ҫывӑхра-и, инҫе-и туссем —

Пурте пулччӑр телейлӗ те сывӑ,

Лайӑх пурӑнччӑр пурте вӗсем.

Ҫӗнӗ ҫул ҫӗнӗ шанчӑк ҫураттӑр,

Емӗт ҫунтӑр ҫынсен чӗринче.

Ҫынсене вӑрҫӑ тек ан хускаттӑр,

Пултӑр савӑнӑҫ, мир ҫӗр ҫинче.

Пирӗн харсӑр, хӑюллӑ ҫынсенӗн

Тем тума та хӑват ҫитмелле.

Ҫул хыватпӑр эпир ҫут тӗнченӗн

Инҫетне — ҫӑлтӑрсем патнелле!

 

Кӑрлач.  А. Тимбай

Ҫӗнӗ уйӑх — йӗс ҫурла

каҫнӑ чух вӑрман урлах

ҫитрӗ вӗҫтерсе Кӑрлач,

мӑйне ҫыхнӑ вӑл хӑмач.

«Эпӗ, — тет хӑй, — пионер».

Чи малти вӑл — ӗненер.

Шухӑскер-мӗн кӗҫӗнни.

Кӑҫатти ун вӗр ҫӗнни,

ӑшӑ кӗрӗк ҫийӗнче,

мамӑк ҫӗлӗк пуҫӗнче.

Алсишши те юр пек шурӑ,

мӗнле йӑрӑскер вӑл, курӑр.

Ҫырмара халь ярӑнать,

ачасемпе савӑнать.

Ҫил пек аннӑ чух сӑртран

чӗпӗтет хӑй ӑнсӑртран

сӑмсаран та систермесӗр,

хӑлхаран та ӳркенмесӗр.

Ҫунашка та вӑл туртать,

йӗлтӗрпе те ӑмӑртать.

Ҫӗн ҫулта кашни ача

юратать ҫав Кӑрлача.

Пуҫтахланчӗ ҫӗрӗпе,

кайнӑ чух чукмарӗпе

шанлаттарчӗ пӳртсене,

вӑрманти юмансене.

Тӳпене шӑнтса хытарчӗ,

пин-пин ҫӑлтӑр ҫыпӑҫтарчӗ.

Юр та шӑнчӗ, кӑвакарчӗ.

Кайрӗ вӑл кула-кула,

Нарӑс тухнӑ тет ҫула.

 

Атьар ёлкана. А. Кӑлкан

Упа ҫури — утаман

ик урапа утакан,

кахалланса ан лар-ха,

паян Ҫӗнӗ ҫул вӗт-ха.

Шура мулкач, эсӗ те

сивӗ тесе ан тӑр тек.

Атьӑр манпа ёлкӑна

пирен шкула хӑнана.

Юрлӑпӑр та ташлапӑр,

теттесем те илӗпӗр,

канфетсем те ҫийӗпӗр.

 

Хӗлле.  Г. Орлов

Ытла, ытла та йӑлӑхтарчӗ

йӗпе-сапаллӑ кӗркунне.

Ҫапах сисмен ҫӗртен хӗл ларчӗ,

йӑлтах ҫӗнетрӗ ҫӗр тумне.

Йывӑҫ ҫине - хыҫне, умне те -

пасран вӑл ҫакрӗ шӳлкеме,

тач хупӑ чӳрече куҫне те

ир-каҫ пуҫларӗ тӗрлеме.

Сип-симӗс уй-хире пӗркерӗ

таса та кӑпӑшка юрпа —

калча валли ҫӗлерӗ кӗрӗк,

тул туртрӗ шурӑ пуставпа.

Кунта та ӑшӑ пултӑр тенӗн,

вӑл кантӑк лартрӗ ҫырмана,

касса хӑварчӗ пӗчӗк тӗнӗ

тӗл-тӗллӗн пулӑшӑн кӑна…

 

Уйӑпсем. Ю. Петров-Вирьял.

Уйӑпсем, уйӑпсем!

Ма сивве юрататӑр?

Юр ӳксен, сивӗтсен

каялла таврӑнатӑр.

Пилешсем, палансем,

катӑркас ҫырлисем —

сирӗн тутлӑ апатӑр.

Хӗрлӗ мӑйлӑскерсем,

куҫӑма йӑпататӑр.

Уйӑпсем, уйӑпсем!

Ӑшӑран ма таратӑр?

Хӗл иртсен, ҫур ҫитсен

ҫурҫӗре ӑсанатӑр.

 

Ёлка вӑййи. Н. Ишентей

Пакша ҫури пӑлтӑртӑк!

Турат ҫинчен кӑлтӑртӑк!

Хӑвӑлсенче ӳсекен,

Вӗҫнӗ пекех сикекен.

— Пакша ҫури, тух кунта!

Мулкач ҫури мӑкӑлтӑк!

Ик урипе тӑкӑлтӑк!

Лапчӑнайса ҫывракан,

Хӑпӑл-хапӑл тӑракан.

— Мулкач ҫури, тух кунта!

Кашкӑр ҫури капӑртак!

Тӑват ури тапӑртак!

Путек-сурӑх тытакан,

Хӗл каҫипе чупакан.

— Кашкӑр ҫури, тух кунта!

 

 

Хӗлле. Василий Давыдов-Анатри

Лапка-лапка юр ҫӑвать,

Хура ҫӗре шуратать.

Хура ҫӗре шуратать,

Мамӑк сарнӑн туйӑнать.

Вӑштӑр-вӑштӑр ҫил вӗрет,

Пите сивӗ чӗпӗтет.

Пите сивӗ чӗпӗтет,

Хӗл ҫитнине пӗлтерет.

Ача-пӑча ярӑнать,

Тӑвайккине якатать.

Тӑвайккине якатать,

Хӗл кунӗпе савӑнать.

 

Ҫӗнӗ юр. Р. Сарпи

Хӗл Мучийӗ килсе ҫитрӗ

Инҫетрен, Пӑр ҫӗрӗнчен.

Таврана юрпа вӑл витрӗ

Таврана кӗр сисиччен.

Шурӑ ҫӗлӗк тӑхӑнтарнӑн

Курӑнаҫҫӗ юпасем.

Эрешленнӗ, капӑрланнӑ

Таврари пур йывӑҫсем.

Ҫӑм алсишӗ парнеленӗ

Хӗл Мучи туратсене.

Кӗмӗлпе йӑлт чӗнтӗрленӗ

Чӳрече каррисене.

 

Ытарайми хӗл. Петӗр Ҫӑлкуҫ

Хӗл илемӗ, хӗл илемӗ!

Кам кӑна унпа киленмӗ,

Йывӑҫсем  - пирӗштисем пек,

Ачасем — асамҫӑсем пек.

Ытарми ҫак вӑхӑта

Кам юратмӗ тупата.

Чи пахи — Ҫӗн ҫул уявӗ,

Хӗл Мучин манми сӑйлавӗ.

Янкӑс, хӳхӗм юрӑсем,

Парнесем, кучченеҫсем.